Bên mua, người được bảo hiểm và người thụ hưởng khác nhau thế nào?

Trong một hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có thể xuất hiện ba người với ba vai trò khác nhau: người đứng ra giao kết và đóng phí, người có tính mạng hoặc sức khỏe được bảo hiểm, và người nhận tiền khi xảy ra sự kiện được quy định. Có trường hợp một người giữ cả ba vai trò, nhưng cũng có hợp đồng ba vai trò thuộc về ba người khác nhau.

1. Bên mua bảo hiểm là ai?

Bên mua bảo hiểm là tổ chức hoặc cá nhân giao kết hợp đồng với doanh nghiệp bảo hiểm và đóng phí bảo hiểm. Tên của bên mua được thể hiện trong hồ sơ yêu cầu, giấy chứng nhận hoặc trang thông tin hợp đồng.

Trong quá trình hợp đồng có hiệu lực, bên mua thường là người thực hiện các giao dịch như thay đổi thông tin liên hệ, thay đổi định kỳ phí, đề nghị điều chỉnh quyền lợi, chuyển nhượng hoặc chấm dứt hợp đồng. Quyền cụ thể phụ thuộc loại sản phẩm và Quy tắc – Điều khoản.

2. Người được bảo hiểm là ai?

Người được bảo hiểm là người có tính mạng hoặc sức khỏe được bảo hiểm theo hợp đồng. Tuổi, giới tính, nghề nghiệp, sức khỏe và số tiền bảo hiểm của người này là những dữ liệu chính được dùng trong quá trình thẩm định.

Nếu hợp đồng bảo vệ anh Nam trước rủi ro tử vong, bệnh hiểm nghèo hoặc tai nạn thì anh Nam là người được bảo hiểm, dù người đóng phí có thể là vợ, cha mẹ hoặc chính anh.

3. Người thụ hưởng là ai?

Người thụ hưởng là tổ chức hoặc cá nhân được chỉ định để nhận tiền bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng. Vai trò này thường được nhắc đến rõ nhất ở quyền lợi tử vong.

Người thụ hưởng không mặc nhiên là người đứng tên hợp đồng, người đóng phí hoặc người được bảo hiểm. Họ cũng không tự động có quyền điều chỉnh hợp đồng chỉ vì được chỉ định nhận tiền.

4. Bảng so sánh ba vai trò

5. Một người có thể giữ nhiều vai trò không?

Có. Ba vai trò có thể trùng nhau hoặc tách riêng. Cách sắp xếp phụ thuộc nhu cầu bảo vệ và mối quan hệ giữa những người tham gia hợp đồng.

6. Ví dụ về một hợp đồng gia đình

Chị Lan là người đứng tên mua hợp đồng và đóng phí. Chồng chị, anh Minh, là người được bảo hiểm. Hai con được chỉ định là người thụ hưởng quyền lợi tử vong, mỗi người 50%.

Nếu anh Minh được chẩn đoán bệnh hiểm nghèo thuộc phạm vi bảo hiểm, người nhận quyền lợi có thể là anh Minh hoặc chủ thể được quy định trong sản phẩm. Nếu anh Minh tử vong do nguyên nhân thuộc phạm vi bảo hiểm, quyền lợi tử vong được giải quyết cho hai người con theo tỷ lệ đã chỉ định.

Ví dụ này cho thấy một hợp đồng có thể có cách nhận tiền khác nhau giữa quyền lợi bệnh hiểm nghèo, nằm viện, đáo hạn và tử vong. Tên người thụ hưởng không thay thế toàn bộ quy định về người nhận mọi quyền lợi.

7. Ai có quyền quyết định đối với hợp đồng?

Bên mua là người giao kết nên thường nắm phần lớn quyền giao dịch trong thời hạn hợp đồng. Tuy vậy, quyền này không hoàn toàn tách khỏi người được bảo hiểm.

Đối với bảo hiểm con người, việc chỉ định hoặc thay đổi người thụ hưởng phải tuân theo quy định pháp luật và điều khoản hợp đồng; trong nhiều trường hợp cần có sự đồng ý bằng văn bản của người được bảo hiểm. Doanh nghiệp cũng có thể yêu cầu chữ ký hoặc xác thực của các bên liên quan đối với từng giao dịch.

8. Có thể thay đổi người thụ hưởng không?

Người thụ hưởng có thể được thay đổi trong thời hạn hợp đồng nếu đáp ứng điều kiện pháp luật và quy trình của doanh nghiệp bảo hiểm. Thay đổi chỉ có giá trị khi được ghi nhận chính thức, không phát sinh chỉ từ lời nói hoặc giấy viết tay chưa được chấp thuận.

Việc thay người được bảo hiểm lại khác. Vì tuổi, sức khỏe và nghề nghiệp của người được bảo hiểm là cơ sở thẩm định, một hợp đồng thường không thể đơn giản đổi sang bảo vệ một người khác như đổi người thụ hưởng. Trường hợp cụ thể phụ thuộc thiết kế sản phẩm.

9. Nếu không chỉ định người thụ hưởng thì sao?

Khi không có người thụ hưởng hợp lệ tại thời điểm giải quyết quyền lợi, tiền bảo hiểm được xử lý theo Quy tắc – Điều khoản và quy định pháp luật có liên quan. Tùy tình huống, khoản tiền có thể được giải quyết cho bên mua, người thừa kế hoặc chủ thể khác có quyền nhận.

Do đó, “người thừa kế” và “người thụ hưởng” không phải lúc nào cũng là một. Người thụ hưởng nhận tiền theo chỉ định trong hợp đồng; người thừa kế nhận di sản theo di chúc hoặc pháp luật khi khoản tiền thuộc di sản.

10. Những nhầm lẫn thường gặp

11. Câu hỏi thường gặp

Kết luận

Bên mua bảo hiểm là người giao kết và đóng phí. Người được bảo hiểm là người có tính mạng hoặc sức khỏe được bảo vệ. Người thụ hưởng là người nhận khoản tiền được chỉ định khi xảy ra sự kiện tương ứng.

Ba vai trò có thể thuộc về một người hoặc nhiều người. Để xác định đúng ai có quyền giao dịch và ai nhận từng quyền lợi, cần dựa vào trang thông tin hợp đồng, giấy chứng nhận, Quy tắc – Điều khoản và các xác nhận thay đổi đã được doanh nghiệp ghi nhận.